U široko rasprostranjenom uverenju, često se navodi da je prvi papa slovenskog porekla bio Karol Vojtila, poznat kao Jovan Pavle II. Ipak, ova tvrdnja ne stoji pred istorijskim činjenicama koje upućuju na jednog drugog poglavara Rimokatoličke crkve – papu Siksta V, čije korene možemo pronaći upravo na tlu današnje Crne Gore, u srcu Boke Kotorske.
Prema pisanju Barskog nadbiskupa i srpskog primasa Andrije Zmajevića, papa Sikst V je imao srpsko pravoslavno poreklo. U svom delu “Ljetopis crkovni”, Zmajević navodi:
“Od oca iz Kruševica, sela u Boci od Kotora, nedaleko od Perasta, našega mjesta, gdje i današnji dan Papića kuća zove se…”“” Navodi se i da je pripadao bratstvu Svilanovića, koje slavi Svetog Nikolu – što potvrđuje pravoslavnu pripadnost njegovih predaka.
Od izbeglištva do papinske krune
Zbog turskih osvajanja krajem 15. veka, Sikstov otac Petar napušta Boku i sklanja se u franjevački samostan u Kotoru, nakon čega ga italijanski redovnik Marchiani vodi u Papinsku državu, u oblast Marke. Tamo se Petar nastanjuje u mestu Gritamare, ženi Italijankom Marijanom de Frontilo, i 13. decembra 1520. godine dobija sina – Felicea Peretija, kasnijeg papu Siksta V.
Prezime Peretti vodi poreklo od italijanske reči za krušku (pera), što je direktna veza s njegovim rodnim selom Kruščica. Ova simbolika ogleda se i na njegovom porodičnom grbu, koji krase kruške – još jedna potvrda njegovog porekla.
Put do moći: Od siromaštva do vrha Crkve
Felice je odrastao u siromašnoj porodici s mnogo dece. Sa samo devet godina, njegov ujak – franjevac, odvodi ga u manastir Montalto, gde započinje strogi monaški život. Kasnije se školovao u Ferari, Bolonji, Riminiju i Sijeni, da bi bogoslovlje doktorirao u Fermu. Zaređen je 1547. godine.
Godine 1566. postaje general franjevačkog reda, iste godine biskup, a 1570. i kardinal. Tada dobija i ilirsku crkvu Svetog Jeronima za naslovnu crkvu – gest koji snažno aludira na njegov balkanski identitet. Za papu je izabran 24. aprila 1585. godine.
Obnovitelj Rima: Sikst V i transformacija grada
Kada je preuzeo papsku funkciju, Rim je bio u rasulu – kriminal, korupcija i urbani haos pretili su padu nekadašnje prestonice sveta. U narednih pet godina, papa Sikst V će preoblikovati Rim i postaviti temelje njegovog modernog izgleda.
Angažovao je arhitektu Domenica Fontanu da reorganizuje grad. Popločao je 121 ulicu, izgradio 10.000 metara novih puteva, obnovio antički akvadukt dug 30 kilometara i podigao šest egipatskih obeliska. Osnovao je i Vatikansku biblioteku, a jedina crkva koju je sagradio iz temelja bila je ilirska crkva Svetog Jeronima – još jedan znak duboke povezanosti s balkanskim identitetom.
Za svega pet godina, Rim je narastao s 18.000 na 100.000 stanovnika.
Legende o Sikstu Petom: Papa koji nije verovao čudima
Reformator i neumoljiv autoritet, papa Sikst V ostao je upamćen po strogim merama protiv kriminala, ali i po legendama. U jednoj od najpoznatijih, prerušava se u pustinjaka i ulazi među bandite koji su okupirali Koloseum.
On se jednu noć prerušava u starca a vinom i zalazi među njih i oni ga primaju i daju mu da obrće ražanj na kojem se pekao ovan.
Prevarom ih omamljuje vinom, a potom dovodi stražu koja ih hapi i po papinom naređenju vrši masovnu egzekuciju
Tako je nastala izreka:
“Ovo ne može trajati dovijeka, kao što reče čovjek koji je obrtao ražanj.”
Još poznatija je priča o “krvavoj” Hristovoj statui. Kada su mu pokazali drvenu figuru iz koje navodno curi krv, papa je zatražio sekiru i rekao:
“Kao Hristu ti se klanjam; kao drvo te razbijam.”
Unutra je otkriven sunđer natopljen životinjskom krvlju. Prevarant je pogubljen, a u narodu je ostala uzrečica:
“Papa Sikst nije oprostio ni Hristu.”
Zbog takvih njegovih postupaka dobio je nadimke “Ćelični” i “Strašni”.
Istorijsko svojatanje i dokazi o poreklu
Iako postoje pokušaji da se papa Sikst V prikaže kao Hrvat, istorijski dokumenti i svedočanstva kao što su ona Andrije Zmajevića i Kačića-Miošića jasno ukazuju na njegovo srpsko poreklo. Nema dokaza koji bi ovo osporili.
Papa Sikst V preminuo je 24. avgusta 1590. godine u Rimu, ostavivši za sobom grad preporođen iz pepela i jednu od najsnažnijih priča o čoveku koji je iz siromašnog zaleđa Boke stigao do vrha sveta.
