Monasi manastira Draganac obišli su pre par dana srpsko groblje u Gnjilanu i tamo zatekli strašne slike polomljenih i oborenih spomenika, oskrnavljenih krstova, poskidanih imena, groblje zaraslo u korov i trnje.
U gradu u kome je do rata živelo više od 15.000 Srba, a danas ih je ostalo manje od 40, pravoslavno groblje najupečatljivija je slika položaja srpske zajednice, golgote kroz koju su Srbi u proteklih dve i po decenije od rata prošli.
“Hristos će svakako doći da sudi i živima i mrtvima, a do tada – budimo ljudi. Neka bi nam Gospod dao snage da se borimo za opstanak na svetoj zemlji, a da srca naša budu hrišćanska sa mestom za sve”, hrišćanski su i ljudski naveli u objavi monasi ovog manastira.
Naveli su i da je albansko groblje koje se nalazi pored srpskog – nedirnuto, da su na jednoj strani “red, zelenilo i spomenici” na drugoj polomljeni i oboreni spomenici i oskrnavljeni krstovi”.
Groblje u Gnjilanu deli sudbinu stotina i hiljada srpskih grobalja širom Kosova i Metohije koja su od rata i bombardovanja 1999. godine na udaru ekstremista iz albanske zajednice.
Najbolji primer je srpsko groblje u južnom delu Kosovske Mitrovice, na kome je uništeno više od 90 posto spomenika. Ekstremisti nisu na ovom groblju poštedeli na grobove i spomenike preminule dece, mnogi grobovi su otvoreni, kosti potomaka ostavljene na milost i nemilost psima lutalicama.
Da sve bude još gore, sa mnogo grobova ukradeni su spomenici i mermerne ploče iskoršćene za izgradnju trotoara, popločavanje dvorišta u albanskim naseljima.
Istovoremeno, albansko groblje koje se nalazi u sred severnog, srpskog dela Kosovske Mitrovice, kraj puta prema Zvečanu, je netaknuto, ni jedan jedini spomenik na ovom groblju nije porušen.
Po podacima profesorke Mitre Reljić, koja godinama obilazi i popisuje porušena srpska groblja, širom sela i gradova Kosova i Metohije za 25 godina porušeno je na desetine hiljada spomenika na pravoslavnim grobljima.
Slike, slične onima iz Južne Mitrovice, Gnjilana, mogu se videte i u Peći, Đakovici, Prištini, po stotinama srpskih sela po Kosovu i Metohiji.
Groblje u Đakovici je dobrim delom betonirano, druga su pretvorena u deponije smeća, neka popločana. Potpuno je uništeno srpsko groblje u selu Tištane kod Goraždevca, blizu Peći. Na mestu na kome je bilo groblje u Đakovici odlaže se građevinski material, stari traktori, građevinske mašine. U Velikoj Reci kod Vučitrna groblje je uništeno tako što su preko grobnica navučene tone šljunka. Na drugim mestima groblja su preorana.
Za uništavanje groblja u Istoku korišćena je mehanizacija, u nekim selima po Metohiji neljudi su kopali rupe na uzglavlju, kroz otvore izvlačili kosti pokojnika i bacali ih po šumi. U selu Siga povratnici su posmrtne ostatke srodnika nalazili i sakupljali po šumi oko groblja.
“Najtužnije su slike obijenih dečjih grobića, beba rođenih i umrlih u istoj godini”, ispričala je u jednom intervjuu profesorka Reljić dodajući kako je ljudski, do dna duše, poražena tim slikama.
Profesorka Reljić godina prepričava da je 2005. godine na jednom spomeniku bračnom paru Albanaca na groblju u Prištini zatekla poruku albanskim pismom – “Poštovani prolaznici, oni su Albanci sa juga, molimo vas, ne skrnavite”. Godinama pre i godinama posle nikada takvu poruku nije zatekla na nekom srpskom grobu, makar grobu deteta na Kosovu i Metohiji.
Desetine hiljada porušenih spomenika na srpskim grobljima na KiM, desetine porušenih, oskrnavljenih crkava ne sprečavaju kosovskog premijera Aljbina Kurtija da godinama govori o “međureligijskom skladu” na Kosovu, o “promovisanju istorije i identiteta”.
Maja prošle godine, na Međunarodni dan kulturne raznolikosti Kurti je poručio da “Kosovo ima izuzetno kulturno bogatstvo”, da “poštuje kulturnu raznolikost” kao i da “promoviše istoriju i identitet i podržava razvoj i mir”. Uz ove poruke, Kurti je objavio i fotografiju srpskog manastira Gračanica.
Ministarstvo kulture Srbije saopštilo je povodom skrnavljena groblja u Gnjilanu da je to “ne samo vandalski i anticivilizacijski čin, već pokazuje zapanjujuće razmere obračuna sa svim što ima prefiks srpskog na prostoru KiM”.
“Ovaj nasilni čin jasno svedoči da atmosfera straha, mržnje i netrpeljivosti prema Srbima ne jenjava, a posebno zabrinjava to što Privremene institucije samouprave u Prištini ne čine ni najmanje napore da zaštite Srbe tamo gde ih još ima, kao ni kulturnu i versku baštinu”, saopštilo je ministarstvo, dodajući da je “rušenje nadgrobnih spomenika dodatan vid zastrašivanja i jasna poruka da čak ni mrtvi Srbi ne mogu biti sigurni, niti mogu mirno da počivaju, a sve u cilju prekrajanja istorije i kreiranja nepostojeće lažne države”.
