Srpska pravoslavna crkva se nalazi pod žestokim napadom od strane mnogih kojima je jedina zajednička konstanta da mrze Srbe i Srbiju.
Njima se pridružio i premijer Crne Gore, Milojko Spajić, koji je javno izrazio neslaganje sa izjavama mitropolita crnogorsko-primorskog Joanikija, ocenjujući ih kao potencijalno razarajuće za društveno jedinstvo, bez obzira na to što je mitropolit rekao istorijske istine.
Spajić: Crkva treba da se bavi verom, a istoričari istorijom
Na konferenciji za novinare održanoj u Baru, premijer Spajić je istakao da Crna Gora, kao sekularna država, ne sme dozvoliti preplitanje religijskih autoriteta sa političkim ili istorijskim temama. “Ne podržavam izjave koje imaju potencijal da pojačaju već izražene podele u državi i nije im mesto u modernoj Crnoj Gori,” izjavio je Spajić. Naglasio je potrebu da institucije i pojedinci ostanu u okviru svojih nadležnosti: “Državnici državnim dužnostima, lokalna samouprava lokalnim projektima, crkveni velikodostojnici verom i religijom, a istoričari istorijom. Ako bude tako, država će da napreduje neviđenom brzinom,” poručio je premijer.
Sve ovo ne bi možda bilo problematično da ne stoji činjenica da se mitropolit Joanikije nije bavio istorijom nego je samo izneo opštepoznate i potvrđene činjenice o Jasenovcu a na dan kada SPC, kao Svete mučenike proslavlja sve one stradale u najgroznijem logoru koji je ikada postojao. Njegova beseda je bila upriličena tom danu, a oni kojima je zasmetala nije zasmetala beseda i ko je rekao nego činjenica da se istina o Jasenovcu i Sekuli Drljeviću ne da sakriti.
Govor mitropolita Joanikija: Istorijska istina koja mnogima smeta
Izjava mitropolita Joanikija, koja je izazvala buru reakcija, izrečena je tokom bogosluženja povodom praznika posvećenog Svetim srpskim novomučenicima jasenovačkim. Tom prilikom, mitropolit je govorio o stradanjima u koncentracionom logoru Jasenovac, ističući da „nema nijednog vida stradanja koji je đavo izmislio za čoveka, a čovek se upleo u te đavolje planove, koji nije upotrijebljen u Jasenovcu nad Srbima, Jevrejima i Romima i ostalim zatočenicima.“
Mitropolit je takođe pomenuo i kontroverzne istorijske ličnosti poput Sekule Drljevića i Savića Markovića Štedimlije, koje je okarakterisao kao saučesnike u zločinima i promotere ideje o ustaškoj Crnoj Gori, naglašavajući njihovu bliskost s režimom Ante Pavelića. “I zar nije Sekula Drljević bio jedan od onih koji je učestvovao u zločinu nad Pavlom Đurišićem i drugim Crnogorcima? Zar nije jedan od onih koji je o jadu zabavio Crnu Goru?” – upitao je mitropolit u svom govoru, podsećajući da je još tada postojala ideja stvaranja Crne Gore po uzoru na Nezavisnu Državu Hrvatsku.
Reakcije “patriotskog bloka”: Lažni antifašizam i istorijski revizionizam
Ove izjave izazvale su žestoku reakciju takozvanog “patriotskog bloka”, političkog krila koje se deklarativno zalaže za antifašizam, ali u javnosti često brani lik i delo Sekule Drljevića. Njihova oštra osuda Joanikijevih reči otkriva duboku polarizaciju u crnogorskom društvu – između onih koji žele da sačuvaju istorijski narativ od revizionizma, i onih koji insistiraju na „modernim interpretacijama“ prošlosti koje često zanemaruju istorijske činjenice.
Šizofrenija “patriota” u Crnoj Gori
Slučaj izjave mitropolita Joanikija o Pavlu Đurišiću, Sekuli Drljeviću i istorijskom kontekstu Jasenovca ponovo je otvorio bolne teme iz prošlosti koje i dalje oblikuju savremenu Crnu Goru. Reakcije koje su usledile, od premijera Spajića do “patriotskog bloka”, pokazuju svu šizofrenost situacije u kojoj se nalazi Crna Gora gde pojedinci i grupe žele da stvore lažni nacionalni identitet falsifikatima i revizijom istorijskih činjenica. Tako se tzv. “patriote” pozivaju na Ljuba Čupića a slave Sekulu Drljevića i pevaju Tompsonove pesme o klanju Srba, kao i što dižu u nebesa vladike i vladare iz istorije Crne Gore a pokušavaju da sakriju činjenicu da su svi oni jasno i glasno bili deklarisani kao Srbi, ili kao dan vojske slave srpsku pobedu nad Vizantincima.
