Kada se od Sarajeva krene prema Konjicu, podno Ivan-sedla, tu negde gde prestaje Hercegovina, smestila se Bradina. Za one koji ne znaju ovo je mesto oduvek nekako ni tamo ni ovamo, no ako pitate njene bivše stanovnike, svi će reći ponosno da su Hercegovci.
Nije Bradina poznata samo po tome što se ljudi koji ne poznaju Bosnu i Hercegovinu pitaju jeli tamo ili ovamo. Ovo mesto je poznato i kao mesto rođenja Ante Pavelića, ali to nažalost nije sve. Ono najstrašnije po čemu je Bradina poznata je zločin koji se dogodio od 25. do 27. maja 1992. godine. To su bili dani kada je ovo srpsko selo nasilno umrlo i od kad su se njegova deca prosula po svetu.
Preživela deca po svetu, ali pre toga streljana i po logorima, a posle logora nagrađena iseljeničkim vizama da u tuđini pate i čekaju pravdu. A, da li će je dočekati?
Pre 33 godine na današnji dan je počelo etničko čišćenje Bradine, kada su pripadnici muslimanskih i hrvatskih vojnih i paravojnih formacija napali selo. U tom napadu ubijeno je 48 srpskih civila, selo je opljačkano i spaljeno, a preživeli stanovnici su odvedeni u logore, gde su život izgubile još 22 osobe. Za pet osoba se i dalje traga.
Od nekadašnja 603 stanovnika koji su preko 90% bili Srbi, prema rezultatima popisa iz 2013. godine u ovom naselju su živela svega 72 stanovnika.
Bradina danas ima jednog ili dva stanovnika srpske nacionalnosti i kada na putu ka Konjicu prođete kroz ovaj kraj, osetićete tugu, tešku, mračnu tugu i bol. Priroda je ovde uzela sve pod svoje i mada nema puno sličnosti na prvi pogled, energija koju ćete ovde osetiti, piscu ovih redova najsličnija je onoj u mestu Dola u Crnoj Gori, mestu gde i dan danas tuga može gotovo fizički da se oseti. Dola su, nasuprot divljoj prirodi Bradine, opustelo mesto sa retkim drvećem čije grane kao kosturi sa rukama podignutim ka nebu vape, zašto… i dolima smrti, u jednom stradala deca, u drugom žene, u trećem ljudi, ali osećaj isti kao u Bradini, bol. Ova dva zločina povezuje i težina zavere ćutanja, jer malo ko i danas zna za njih a da nije iz ovih krajeva. Masakr u Dolima kod Plužina, dogodio se 7. juna 1943. godine. Zločin su počinili pripadnici SS divizije „Princ Eugen“, uz podršku ustaša-muslimana iz gatačkog sreza i okoline Pive. Ubijena su 522 civila, među kojima 109 dece. Ukupno, u selima pivske župe tokom juna 1943. stradalo je oko 1.260 civila, uključujući 549 dece i omladine do 20 godina.
Obeležavanje godišnjice zločina u Bradini održava se svake godine, uz parastos u obnovljenoj crkvi Vaznesenja Gospodnjeg, koja je takođe bila spaljena tokom napada. Preživeli stanovnici i njihovi potomci nastavljaju da traže pravdu, dok suđenje osumnjičenima za ovaj zločin traje godinama.
U Bradini je danas služena sveta liturgija, a juče je prikazan film “Djeca Bradine”, Stevana Salatića.
