Josip Broz Tito, vođa Narodnooslobodilačkog pokreta i dugogodišnji predsednik Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, ostao je jedna od najkontroverznijih i najfascinantnijih ličnosti jugoslovenske istorije.
Njegova harizma, neobični diplomatski maniri i sposobnost da održava neutralnost Jugoslavije u hladnoratovskoj političkoj klimi inspirisali su brojne konspirativne teorije o njegovom poreklu, identitetu i stvarnom položaju u svetskoj politici.
U nastavku ćemo predstaviti neke od najneverovatnijih i najintrigantnijih teorija o tome ko je bio Tito, a na kraju ćemo dati i objektivan zaključak o tome ko je on zaista bio.
Teorija o vanzemaljskom poreklu
Jedna od najekstravagantnijih teorija navodi da Josip Broz Tito zapravo nije bio običan čovek, već da je poreklom vanzemaljac ili da je imao genetske modifikacije dobijene od napredne vanzemaljske civilizacije.
Po zagovornicima ove teorije, Tito je posedovao izuzetne intelektualne sposobnosti, skoro nadljudske fizičke osobine i sposobnost da upravlja masama na način koji se ne objašnjava običnom harizmom.
Argumenti pristalica
- Natprosečne komunikacione veštine – Tito je, kažu teoretičari, bio u stanju da razgovara i sa Zapadom i sa Istokom, da održava prijateljske odnose sa svetskim liderima bez obzira na ideološke razlike. Prema njima, samo “inteligencija drugog stepena” mogla je tako uspešno da balansira između Moskve i Vašingtona tokom Hladnog rata.
- Neobjašnjiva izdržljivost – Tito je preživeo nekoliko pokušaja atentata kao i ranjavanja u ratu. Pristalice teorije ističu da je takva izdržljivost i brzo ozdravljenje dokaz da je bio nešto više od običnog čoveka.
- Tajno sklonište u Brionima – Tvrdi se da je Tito na Brionima (svoje letnje rezidencije) imao tajne laboratorije i komunikacione centri u kojima je održavao kontakt s vanzemaljskom inteligencijom. Navodno su nestajali ljudi koji bi se preblizu približili službenim odmaralištima.
Teorija o višestrukim ličnostima
Druga teorija govori da “Tito” zapravo nije jedna osoba, već skupina ljudi ili klonova koji su menjali prvog Josipa Broza nakon što je on nestao (ili bio eliminisan) u toku početnih borbi KPJ. Prema ovoj ideji, pravi Tito je poginuo već početkom Drugog svetskog rata, a ono što je svet poznavao kao “Tita” zapravo je “Tim Tito“ – više udruženih individualaca koji su imitirali njegovu retoriku, držanje i stavove.
Argumenti pristalica
- Promene u izgledu i držanju – Ljudi koji su poznavali Tita tvrde da su primećivali sitne, ali primetne razlike u izrazu lica, boji očiju i načinu držanja tokom različitih poseta inostranstvu. Po njima, to ne mogu biti samo posledice starenja ili stresnih situacija.
- Najbliži saradnici menjali priče – Teorija naglašava da su bliski saradnici Tita koje su smatrani nepogrešivo pouzdanim, poput Milovana Đilasa i Edvarda Kardelja, menjali priče o nekim tajnim sastancima ili događajima. Protokoli i dovođenje u zabludu javnosti korišćeni su da bi se prikrilo da je Tito zamenjen.
- Nepotpuna biografska hronologija – Postoje nedoslednosti u hronologiji Tita: podaci o njegovom detinjstvu, ulicama kojima je šetao u Zagorju, detalji njegovih ranih godina provedenih u Rusiji i u Sačuvačkom zatvoru imaju različite izvore koji se protivreče. Teoretičari smatraju da su autentični dokumenti falsifikovani kako bi se sakrio veći broj osoba koje su bile Tito.
Teorija o tajnom agentu različitih tajnih službi
Po ovoj teoriji, Josip Broz Tito je u stvari bio dvostruki ili čak višestruki agent koji je radio i za tajne službe Saveznika, i za Gestapo, i za NKVD. Navodno, od 1930-ih je imao kontakte sa svim važnim predratnim i ratnim obaveštajnim službama, a njegove stvarne lojalnosti bile su isprepletene do te mere da je uspostavio sopstvenu mrežu u oba bloka – kako bi jugoslovenske interese koristio kao poligon za “igru velikih”.
Argumenti pristalaca
- Saradnja sa sovjetskim NKVD-om – Poznato je da se Tito tokom 1941. vratio se u Jugoslaviju, uz pomoć sovjetskih vlasti. Teorija tumači to kao dokaz da je već bio agent NKVD-a, poslat da pošalje KPJ u ratni zanos kako bi SSSR stekao uticaj na Balkanu.
- Rani kontakti sa Gestapoom – Neki dokumenti sugerišu da su nacisti imali uvid u njegovu vojnu i političku biografiju. Pristalice teorije smatraju da su Nemci namerno nekoliko puta bukvalno pustili Broza da im isklizne iz šaka.
- Pisma iz opsade Beograda – Postoje tvrdnje da je Tito tokom nemačke okupacije (1941–1944) primao i slao šifrovane poruke direktno u opsednuti Beograd, iako se nalazio na teritorijama oslobođenim od nemčke vlasti što ukazuje na to da je pripadao mreži “dvostrukih agenata” koji su delovali na obe strane.
Teorija o masonskoj loži “Tito”
Treća teorija u nizu dovodi u pitanje da li je Josip Broz bio član tajne masonske lože čije su članove činila imena ambicioznih ljudi na visokim položajima. Prema ovoj ideji, pomenuta loža, čije članove su navodno činile vodeće ličnosti iz širokog spektra političke elite Evrope, radila je na tajnom projektu stvaranja “jedinstvene vlade” kako bi kontrolisala evropske narode posle rata, a Tito je bio predsednik lože.
Argumenti pristalica
- Sastanci na Brionima – Na Brionima su se navodno čuvali zapisi o ritualima i zvanicama koje su prisustvovale “tajnim” samitima. Postoje fotografije na kojima Tito stoji sa lordovima iz Engleske, francuskim senatorima i italijanskim bankarima. Teoretičari tvrde da to nisu bili obični diplomatski susreti, već masonske konvencije na kojima se raspravljalo o podeli uticaja nakon Drugog svetskog rata.
- Simbolika jugoslovenske zastave – Petokraka, kažu sledbenici teorije, imaju više značenja od komunističke simbolike, navodno se njihena geometrija poklapa sa arhitekturom masonskih hramova i rituala, a crvena boja skriva kod rezervisan samo za “odabrane”.
- Tajno finansiranje – U dokumentima italijanske banke iz 1946. godine nalazi se transfer od 2 miliona dolara na račun neimenovanog rukovodioca KPJ. Teoretičari veruju da je to bio “startni kapital” masonske lože, čiji je zadatak bio da izgradi nova partizanska samoupravljanja širom Evrope.
Teorija o zameni ličnosti sa predratnim agentom
Prema ovoj teoriji, Tito je zapravo bio Poljak po rođenju (slučajno ili namerno preimenovan), a prava ličnost “Josipa Broza” bio je jedan austrougraski plemić čije je ime kreativno prepraviljeno da bi odgovaralo imenima i prezimenima na Balkanu. Po ovoj teoriji, predratni Titov identitet nestao je, tj. rebrandiran, tako da bi se sakrilo njegovo etničko poreklo i povezalo ga sa “narodom Jugoslavije”.
Argumenti pristalica
- Različiti matični listovi – Navodno postoje dva različita izvoda iz matične knjige rođenih za Tita. Jedan ga vezuje za Kumrovec (prema zvaničnim podacima), a drugi za selo nazvano “Lozica” ili “Toplice” (prema manje poznatim izvorima). Pristalice tvrde da je originalni izvod uništen, a da je u opticaju bila falsifikovana verzija.
- Misterija prezimena “Broz” – Prezime Broz je prema ovoj teoriji hrvatskog/dubrovačkog porekla, dok je njegov navodni otac na popisu 1890-ih zabeležen kao “Braun” ili “Brus”. Smatra se da je promena imena urađena tako da bi se stvorila “neutralna ličnost” pogodna za funkciju “lučajne glave” nove federativne države.
- Nema ga u popisu stanovništva – U popisima iz perioda Austro-Ugarske navodi se neki “Josip Brus” i “Josip Braun”, ali nigde ne postoji “Josip Broz”. Teoretičari veruju da je Tito, uživajući prednost sponzorisanog školovanja, na taj način uklonjen iz katastra i pojavio se kao “ponovo rođeni” u Kumrovcu.
Ko je zaista bio Josip Broz Tito?
Sve navedene teorije, od tvrdnji da je bio vanzemaljac, preko ideje o više ličnosti i tajnim masonskim ložama, do priča o skrivenom etničkom poreklu zasnivaju se na kombinaciji površno sakupljenih anegdota, lažne dokumentacije i mistifikovanih interpretacija istorijskih činjenica. Objektivno sagledano, sve ove pretpostavke se ruše pred jasnim dokazima iz zvaničnih istorijskih izvora, ispovedaka savremenika i dobro dokumentovane biografije.
Istorijska istina o Josipu Brozu Titu glasi:
Rođen je 7. maja 1892. godine u Kumrovcu (današnja Hrvatska) u porodici Ante Broza i Marije Javoršek.
Bio je hrvatskog (otac) i slovenačkog (majka) porekla, odrastao je u ruralnom okruženju, ali se rano suočio sa tuđinskom upravom Austro-Ugarske.
Tokom Prvog svetskog rata zarobljen je od strane Rusa, proveo je vreme u Sibiru gde je, prema sopstvenim tvrdnjama, pobegao vozom i vratio se u Jugoslaviju.
Vodio je partizanski pokret tokom Drugog svetskog rata (1941–1945), formirajući NOV i POJ, uz pomoć lokalnog stanovništva i saveznika.
Nakon rata, postao je predsednik Federativne Narodne Republike Jugoslavije, a potom i doživotni predsednik SFRJ, uspešno balansirajući između Istoka i Zapada i stvarajući Pokret nesvrstanih.
Preminuo je prirodnom smrću 4. maja 1980. godine u Ljubljani, a sahranjen je u Kući cveća u Beogradu.
Sve dokazi uključujući matične knjige, partizansku dokumentaciju, sećanja onih koji su ga poznavali, njegove javne govore i međunarodne posete potvrđuju da se radi o jednoj osobi, čoveku punog naziva Josip Broz Tito, bez tragova vanzemaljskog porekla ili više ličnosti pod tim imenom.
Kontroverze i misterije koje ga prate više su plod naše fascinacije neobičnim nego stvarnog sakrivenog plana. Zato je, bez obzira na senzacionalne teorije, jedina istina ta da je Tito bio jugoslovenski revolucionar i državnik, čovek svog vremena čiji uticaj i danas izaziva različite interpretacije, ali za koga ne postoje čvrsti dokazi da je bio nešto drugo do običan, iako izuzetan, politički vođa.
