Na 38. Kanskom filmskom festivalu 20. maja 1985. godine film “Otac na službenom putu” Emira Kusturice iznenadio je žiri pod predsedavanjem Jeana-Claudea Brialya. Žiri je bio oduševljen dubinom i kvalitetom filma i dodelio mu je prestižnu Zlatnu palmu.
Ovo priznanje, najznačajnija nagrada jednog od najvećih svetskih filmskih festivala, donelo je jugoslovenskoj kinematografiji daleko veću vidljivost i označilo početak ozbiljnog međunarodnog interesovanja za rad Kusturice.
Kritičari su posebno isticali hrabrost kojom film prikazuje ličnu dramu porodice zatvorenog oca, kao i univerzalnost teme rodbinske ljubavi suprotstavljene partijskim i ideološkim pritiscima.
Prekretnica u karijeri Emira Kusturice
Osvojena Zlatna palma bila je prekretnica za Emira Kusturicu, tek tridesetogodišnjeg reditelja čija je dotadašnja karijera uglavnom bila vezana za eksperimentalne kratke filmove i televizijske projekte. Nakon Kana više nije bilo dileme, Kusturica postaje nezaobilazno ime u evropskoj umetničkoj kinematografiji.
Otvara mu se put ka novim saradnjama sa prestižnim produkcijama i ostvarivanjem sve zahtevnijih projekata poput “Dom za vešanje” (1988) i “Arizona Dream” (1993). Zlatna palma, uz rukovodeću ulogu u pokretanju festivala u Puli i saradnju sa filmskim akademijama, učinila je da ga svetska kritika ubuduće prati sa posebnom pažnjom.
Sav apsurd komunističkog režima
“Otac na službenom putu” nije samo porodična drama već i oštra kritika komunističkog pravosuđa i svojevrsnog “lova na veštice”.
Radnja filma smeštena je u rane pedesete, period masovnih političkih suđenja u Jugoslaviji, kada su hiljade građana, često na osnovu lažnih optužbi, završavale na Golog otoku. Film slikovito prikazuje neverovatnu lakoću kojom se optužnice podižu iz lične mržnje, a potom se sa velikim “moralnim” žarom sprovode.
Kusturica kroz prizmu dečje perspektive, oca lišenog slobode, razotkriva besmisao presuda ukazujući na to da je “pravda” u komunizmu često maska za osvetu ili strahovladu.
Decenijama kasnije “Otac na službenom putu” ostaje krucijalni film za razumevanje mračnih strana posleratnog jugoslovenskog režima. On ne zavodi retorikom već autentičnim prikazom ljudske patnje i odricanja.
Film se danas koristi kao studija slučaja o političkim procesima i totalitarizmu. Njegovo nasleđe ogleda se i u tome što je otvorio prostor za dalja istraživanja stradalništva na Golom otoku, teme dugo zabranjene u oficijelnoj istoriografiji.
