Sirijci su se u nedelju suočili s novom političkom realnošću nakon što su pobunjenici zauzeli Damask, okončavši dugogodišnji režim predsednika Bašara al-Asada, koji je pobegao iz zemlje.
Stanovnici su izišli na ulice Damaska uz pesmu i suze. Širom zemlje plakalo se od sreće. Očevici su rekli da se mogla čuti pucnjava od radosti što je završena vladavina porodice Asad koja je trajala više od 50 godina.
Međutim, mnogi unutar i izvan Sirije zabrinuti su zbog onoga što dolazi, otvara veliku temu “Jutarnji list”.
Nije jasno ko će vladati podeljenom zemljom u budućnosti i hoće li Sirija konačno pronaći put do demokratije.
Opozicione snage koje sada nadziru Damask proglasile su policijski čas u gradu od 16 sati do 5 sati ujutro.
Irak je zatvorio granični prelaz al-Kaim sa Sirijom i evakuisao svoje predstavnike.
Iran ima značajan politički uticaj u Iraku i mnogobrojne milicije povezane s Iranom deluju u Iraku.
Pobunjenici su u nedelju upali u iransku ambasadu u Damasku. Televizijska stanica Al Arabija objavila je video snimke ljudi kako cepaju veliki plakat s ograde zgrade. Na njemu su bili prikazani moćni iranski general Kasim Sulejmani, koji je ubijen 2000. u Iraku u napadu američkog drona, te Hasan Nasrala, vođa proiranskog libanskog Hezbolaha, koji je ubijen u septembru u izraelskom vazdušnom napadu u blizini Bejruta.
‘Slobodna Sirija vas čeka‘
Zajedno s Rusijom, Iran i proiranski libanski Hezbolah bili su glavni saveznici Asadove vlade. Uz njihovu pomoć, snage sirijske vlade povratile su kontrolu nad važnim delovima zemlje tokom građanskog rata, omogućivši Asadu da ostane na vlasti.
Osvojivši velike gradove poput Alepa, Hame i Homsa u samo nekoliko dana, pobunjenici su u nedelju ušli u Damask, proglasili pad Asadova režima i oslobođenje glavnoga grada.
Obrativši se milionima izbeglica raseljenima zbog rata koji je trajao 13 godina, Komanda vojnih operacija, savez pobunjeničkih snaga, objavilo je: “Raseljenima širom sveta, slobodna Sirija vas čeka.”
Sirijska vojska takođe je objavila da je Asadova vladavina završila. Komanda vojske obavestila je vladine vojnike da više nisu u službi, doznala je nemačka novinska agencija DPA od sirijskih vojnih izvora.
Sirijski pobunjenici ušli su rano u nedelju u predsedničku palatu u Damasku izvikujući “Bog je najveći”, rekli su očevici za DPA.
Asad je pobegao iz Damaska nešto pre dolaska pobunjenika, objavila je ruska vlada. Kremlj je kasnije preko svojih medija objavio da se al-Asad i njegova porodica nalaze u Moskvi. “Dali smo im azil iz humanitarnih razloga”.
Građanski rat koji traje od 2011. godine
Sirijski građanski rat rasplamsao se krajem septembra kada je pobunjenički savez predvođen islamističkom organizacijom Hajat Tahrir al-Šam (HTS) iznenada pokrenuo ofanzivu na severozapadu Sirije i brzo zauzeo teritoriju od prorežimskih snaga napredujući prema jugu i Damasku.
Pobunjenici su potvrdili da su zauzeli zloglasni zatvor Sednaju, zvan “Ljudska klanica”. U tom zatvoru u blizini Damaska bili su zatočeni mnogi politički zatvorenici koji su se protivili Asadovoj vladavini.
Građanski rat u Siriji traje od 2011. kada su snage bezbednosti nasilno odgovorile na protivladine proteste.
Raseljeno je gotovo 14 miliona ljudi, a 300.000 civila do sada je poginulo, po procenama UN-a.
Evropska unija i SAD brzo su proglasili HTS terorističkom organizacijom zbog čega nije jasno koliko Zapad ima manevarskog prostora za diplomatiju.
Po vođi HTS-a Abuu Muhamedu al-Džolaniju, pobunjenički savez namerava preuzeti vlast mirno. Javne institucije u Damasku “ostaće pod nadzorom bivšeg premijera do službene predaje vlasti”, rekao je.
Pre nekoliko godina, SAD je raspisao nagradu od deset miliona američkih dolara za Džolanijem. Ipak, 42-godišnji militant tvrdi da je sada umeren i da želi da obnovi Siriju.
Pobunjenici napreduju na severoistoku
Pobunjenički savez napredovao je u nedelju i na severoistoku zemlje.
Pobunjenici su u obraćanju putem sirijske državne televizije rekli da su pod svoju kontrolu stavili područja zapadno od ključnog grada Deira al-Zura. To područje donedavno su kontrolisale snage sirijske vlade i savezničkih milicija.
Deir al-Zur nalazi se na Eufratu i važnim saobraćajnim pravcima između istočnih i središnjih delova Sirije. U tom se području u blizini granice s Irakom nalazi i većina sirijskih naftnih polja te američka vojna baza.
Delove grada sada uglavnom kontrolišu Sirijske demokratske snage (SDF), koje vode kurdske milicije.
Izrael izveo niz napada na Siriju
Izrael je u nedelju izveo niz vazdušnih napada na Siriju, uključujući Damask, objavio je Sirijski opservatorij za ljudska prava.
Izraelski ratni avioni napali su vojna skladišta u blizini naučnog centra kod Damaska i vojni položaj u okolini grada, po opservatoriju.
Izraelsko ratno vazduhoplovstvo ranije je napalo fabriku hemijskog oružja u Siriji, po medijskim izveštajima. The Jerusalem Post je objavio da je napad bio motivisan zabrinutošću da bi oružje razvijeno tokom Asadove vladavine moglo pasti u ruke pobunjenika.
